wavumbuye itabiAmateka y'Ihindagurika ry'Ibintu Kuva ku Itabi rya Kera Kugera ku Itabi rya none (Isesengura ryimbitse)

Itabi, nk'ikintu cyakoreshejwe mu kugura cyagize ingaruka ku isi mu myaka amagana, riracyafite umwanya ukomeye mu muryango, mu bukungu no mu muco w'ibihugu byinshi kugeza na n'ubu. Ariko se wigeze utekereza cyane ku kibazo: Ni nde mu by'ukuri wavumbuye itabi?
Igisubizo ntabwo cyoroshye nka “Umuhanga mu bya siyansi runaka yavumbuye itabi mu mwaka runaka.” Kuvuka kw'itabi mu by'ukuri ni ingaruka z'ubuhinzi, umuco, ikoranabuhanga ry'inganda n'imbaraga z'ubucuruzi.

Iyi nkuru izasesengura mu buryo burambuye inkomoko y'itabi, abantu b'ingenzi, iterambere ry'ikoranabuhanga, n'uburyo ryavuye mu bwoko bwa gakondo bw'itabi rigera ku itabi mu buryo bwa none, bigufashe gusobanukirwa neza "ubuvumbuzi bw'itabi" haba mu mateka no mu buryo bwumvikana.

I. Itabi si umusaruro w'"igihangano cyakozwe rimwe gusa" (wavumbuye itabi)

Iyo tubirebye neza dukurikije amateka, nta muvumbuzi n'umwe wavumbuye itabi. Bisa cyane n'ibyavuye mu ihindagurika ry'igihe kirekire.

Inkomoko ya mbere y'itabi

Itabi ryatangiriye ku mugabane wa Amerika. Mu myaka ibihumbi byinshi mbere ya Yesu, abaturage kavukire bo muri Amerika yo Hagati n'iy'Epfo bari baratangiye kurikoresha.

Bikoreshwa mu mihango y'idini

Nk'ikimera gitanga imiti

Koresha mu guhekenya, gusuka ifuru cyangwa gukoresha imiyoboro

Uburyo bwo gukoresha itabi icyo gihe bwari butandukanye cyane n'ubwo muri iki gihe, ariko bwashyizeho urufatiro rw'iterambere ryakurikiyeho.

Ii. Ni gute itabi ryinjiye ku isoko mpuzamahanga? Uruhare rw'ingenzi rw'Uburayi (wavumbuye itabi)

1. Gukwirakwiza mu gihe cyo kuvumbura

Mu mpera z'ikinyejana cya 15, igihe cyo kuvumbura cyaratangiye. Ubwo abakoloni b'Abanyaburayi bakandagiraga ku mugabane wa Amerika, itabi ryagaruwe i Burayi kandi rihita rikundwa.

Esipanye na Porutugali nibyo bihugu bya mbere byakwirakwije itabi

Mbere na mbere, itabi ryafatwaga nk' "umuti" cyangwa "ikintu cy'akataraboneka"

Uburyo bw'ingenzi bwo gukoresha ni imiyoboro n'itabi

Muri icyo gihe, itabi ryari ritaragaragara.

Iii. Icyitegererezo cy'itabi: Kuva ku itabi rizingirwa n'intoki kugeza ku kuribwa ku bwinshi (wavumbuye itabi)

Ivuka ry'itabi ryakozwe n'intoki 

Ibicuruzwa bisa neza n'ubwoko bw'itabi rigezweho byavutse mu mpera z'ikinyejana cya 18 no mu ntangiriro z'ikinyejana cya 19:

Abantu batangiye gutema itabi

Zingira itabi mu mpapuro hanyuma urinywere

Ubu buryo bwagiye bukundwa buhoro buhoro n'abasirikare n'abakozi

Ariko muri icyo gihe, itabi ryari rigikorwa n'intoki, umusaruro waryo uri hasi kandi rihenze cyane, kandi ryari ritarakoreshwa cyane.

Iv. Abahinduye amateka by'ukuri: Impinduka z'ingenzi mu iterambere ry'inganda (wavumbuye itabi)

1. Uwavumbuye imashini ikoresha itabi mu buryo bwikora

Ukuntu itabi rikunzwe ku isi yose ntaho bitaniye n'umuntu ukomeye:

James Bonsack

Mu myaka ya 1880, yavumbuye imashini ikora itabi yikora (Bonsack Machine), yahinduye burundu inganda z'itabi.

2. Impinduka zikomeye zazanywe n'imashini zikoresha itabi zikoresha ikoranabuhanga

Mbere yuko haboneka imashini zikoresha itabi zikoresha ikoranabuhanga:

Buri muntu ashobora kunywa itabi rigera kuri 200 ku munsi

Nyuma yo gukora ikoranabuhanga:

Imashini ishobora gukora amatabi ibihumbi mirongo buri munsi

Ikiguzi cyagabanutse cyane.

Isegereti zinjiye vuba ku isoko ry'abantu benshi

Bishobora kuvugwa ko itabi ritari "ryahimbwe" ahubwo "ryashyizwe mu nganda".

V. Gucuruza itabi: Uburyo imari shingiro yongera ingaruka (wavumbuye itabi)

1. Ikirango n'Isoko ryacyo

Nyuma yo kugera ku musaruro w’inganda, itabi ryatangiye kwinjira mu irushanwa ry’ikirango:

Gupfunyika bisanzwe

Uburyohe bumwe

Ubukangurambaga bunini bwo kwamamaza

Itabi ryagiye rihinduka buhoro buhoro kuva ku ngeso yaryo bwite rijya ku gicuruzwa cyateguwe neza kandi cyamamaza.

2. Guhuza itabi n'umuco w'imibereho myiza

Mu ntangiriro z'ikinyejana cya 20, itabi ryari rifite ibisobanuro byinshi mu mibanire y'abantu:

Ubugabo

Ubwisanzure n'Ubugome

Ibimenyetso by'imideli n'ibiranga urwego

Izi nyandiko z'umuco zakomeje guteza imbere gukundwa kw'itabi ku isi yose.

Vi. Kuva ku "Guhanga" kugeza ku "Kuzirikana": Itabi ryo mu buryo bwa none (wavumbuye itabi)

1. Ese koko itabi ni igihangano gishya?

Mu by'ukuri:

❌ Itabi ntiryahimbwe n'umuntu runaka umunsi umwe

✅ ni umusaruro w'impinduka mu buryo itabi rikoreshwamo + ikoranabuhanga mu nganda + sisitemu y'ubucuruzi

Niba umuntu agomba kubona "urufunguzo rw'ingenzi", noneho:

Ivumburwa ry'imashini ikoresha itabi ryikora ku giti cyayo ryabaye ihinduka rikomeye mu mateka y'itabi.

2. Gusubiramo isuzuma rya Sosiyete y'Ubu

Uko ubushakashatsi bw’ubuvuzi bugenda bwiyongera, ingaruka mbi z’itabi ku buzima zagiye zigaragara buhoro buhoro:

Ibihugu byatangiye kubuza kwamamaza

Kongera imbaraga mu kwamamaza ubuzima rusange

Guteza imbere politiki yo kurwanya itabi

Isegereti zagiye zihinduka buhoro buhoro ziva ku "kimenyetso cy'umuco wa none" zigera ku kintu cyo kuzirikana no kugenzura.

Vii. Umwanzuro: Guhanga itabi ni igice kigoye cy'amateka y'abantu (H2)
Dusubire ku kibazo cy'ibanze: Ni nde wavumbuye itabi?

Igisubizo ni:

Itabi ryakoreshejwe bwa mbere n'Abanyamerika kavukire

Ubwoko bw'itabi bwaturutse ku iterambere ry'ikoreshwa mu muryango w'i Burayi

Ivuka ry'itabi rigezweho ryatewe ahanini n'Impinduka mu nganda n'imashini zikoresha itabi zikoresha imashini

Itabi si ikintu cyahumetswe n'umuntu ku giti cye, ahubwo ni ikintu cy'amateka cyakozwe n'ikoranabuhanga, umuco n'ubucuruzi mu myaka amagana ishize.

Amatagi: #itabi #agasanduku k'itabi #agasanduku k'itabi kabigenewe